ابن ميثم البحراني ( مترجم : صاحبي )
155
شرح مئة كلمة لأمير المؤمنين ( ع ) ( فارسي )
كلمهء يازدهم گفتار آن حضرت ( ع ) : لا زيارة مع زعارة . نيست ديدن با بدخويى . مىگويم : الزّعارة - با تشديد ( را ) بدى اخلاق مىباشد ، و مقصود آن است كه توضيح دهد ديدن حاصل نمىشود و صدق نمىكند در صورتى كه با بدخويى باشد چه اين كه بدخويى از سوى دو ديدار كننده باشد يا از سوى يكى ، در اين صورت آن دو ، ضدّ يكديگرند . توضيح مطلب آن است كه ديدن راست و واقعى فقط ميان دو دوست كه با هم خو مىگيرند محقّق مىشود و دانستى كه سر آمد همهء اسباب خو گرفتن و انس ، خوشخويى است كه با بودن آن معاشرت خوب و لذّت بخش است پس هر گاه به جاى اخلاق پسنديده اخلاق ناپسند كه مخالف آن است بنشيند بزرگترين عامل گريز طبيعت مردم از يكديگر و سبب جدايى آنها مىشود و در نتيجه موجب قطع شدن ديدار مىگردد و ديدار آنان با يكديگر را ناممكن مىسازد ، بنا بر اين ثابت شد كه ديدن با بدخويى جمع نمىشود . در اين كلمهء امام ( ع ) هشدارى است بر اين كه ترك بدخويى لازم است چون ديدار كردن افراد از يكديگر موجب دوستى مىشود و در دين مطلوب است و بدان امر شده و براى به دست آوردن محبّت به تداوم آن تشويق كرده است و چون ديدار با هم با تندخويى سازگار نيست از وجوب و امرى كه در مورد ديدار افراد با يكديگر رسيده است نتيجه مىگيريم كه تندخويى منع شده و لازم است آن را ترك كنيم ، و خدا سر پرست توفيق است . كلمهء دوازدهم گفتار آن حضرت ( ع ) لا مروّة لكذوب . براى شخصى كه بسيار دروغگوست مردانگى نيست . شارح گويد : مروت فضيلتى براى نفس است كه به سبب آن بزرگى و علو شأن حاصل مىشود و از افتادن در كار زشت مانع مىشود تا از نكوهش و ناسزاى راست ( ناسزايى كه در مورد طرف ، صدق مىكند ) بپرهيزد ، و دروغ گفتارى است كه مطابق با واقع نمىباشد و كذوب ( بسيار دروغگو ) كسى است كه به دروغ گفتن خو گرفته است ، و منظور از اين كلمه اين است كه توضيح دهد مردانگى با عادت به دروغگويى جمع نمىشود و توضيح آن اين است كه چون دروغگويى از صفات پست و زشت مىباشد و با مصلحت جهان مخالفت